در مورد این ساز:

شمشال

شِمشال نوعی ساز بادی و گونه‌ای نی فلزی است و از ساز‌های قدیمی در منطقه کردستان بشمار می رود.

شِمشال در گذشته از چوب ساخته می‌شد. امروز از برنج یا مِسوار ساخته می‌شود.

در سطح آن شش سوراخ وجود دارد. این ساز از لحاظ نوع صدا و وسعت در زمره ساز‌های بَم با طنین خاص خود است. و یکی از ساز‌های اصیل و قدیمی در منطقه کردستان است. شمشال، در شمار ساز‌های بادی فلزی برنجی قرار می‌گیرد و از لحاظ نوع صدا و وسعت در زمره ساز‌های بَم با طنین خاص خود است. این ساز از مِسوار که آلیاژی زرد رنگ است و از آن برای ساخت سماور‌های قدیمی زغالی استفاده می‌شده، ساخته می شود

شمشال در فرهنگ عام:

این ساز  كه تا چندين دهه پيش براي درمان بيماري تييفوس از آن استفاده مي كرده اند. بدين نحو كه چند روز بر بالين بيمار شمشال مي نواختند با اين اعتقاد كه صداي شمشال موجب عرق كردن بيمار و در نتيجه بهبودي وي مي شده است.

شايد صداي شمشال در آرامش بخشيدن به بيمار مؤثر بوده است و نيز اين باور كه صداي آن درمانگر است. 

اندازه شمشال:

طول ساز 50 سانتيمتر

قطر ساز 2 سانتي متر

فاصله اولين سوراخ از سر ساز 28 سانتي متر

فاصله سوراخ ها از هم 5/2 سانتي متر

شيوه نوازندگي:

نواختن شمشال و به طور كلي همه سازهاي بادي موسيقي كردستان با روش خاصي كه به آن(بين خواردنه وه)binxoaranawa( به معني نفس خوردن يا نفس برگرداندن) مي گويند، بدون انقطاع انجام مي شود. از سه انگشت سبابه، وسطي و بنصر براي انگشت گذاري استفاده مي گردد. انگشتان دست چپ در بالا روي سوراخهاي فوقاني و از انگشتان دست راست براي سوراخ هاي تحتاني بهره مي گيرند. محل دميدن شمشال به شكل مايل نسبت به سر نوازنده قرار مي گيرد. قسمتي از لب پايين به طرف داخل و لب بالايي روي شمشال قرار مي گيرد.

 شيوه ساخت:

امروزه شمشال را معمولا از فلزي كه جنس آن برنج است، مي سازند.تا اوايل سده حاضر شمشال را از ني و يا چوب مي ساختند. راويان سالخورده شمشال، شمشالهاي چوبي را به ياد دارند اما امروزه اين نوع شمشال رايج نيست. در فرهنگ هاي لغت، شمشال مترادف با شمشاد ذكر شده است. بنابراين بعيد نيست كه وجه تسميه اتلاق شمشال به اين ساز به دليل ساخت آن با چوب شمشاد باشد.

شمشال

شمشال در موسيقي كردستان از جايگاه ويژه اي برخوردار است. ساختمان ساده و صداي ويژه آن حكايت از قدمت بسيار زياد آن دارد و به همين دليل نيز جنبه هاي قدسي و رمزي اصوات را تا كنون حفظ كرده است. متأسفانه نوازندگان اين ساز بسيار انگشت شمارند و آخرين راويان اصوات قديمي شمشال در سن كهولت مي باشند.

 

نوازنده چیره دست این ساز

(قاله مه ره )

اسم من قادر عبدالله زاده است. اهل روستای کولیجه، از توابع شهرستان بوکان آذربایجان  هستم. ، 93 یا94 سال سن دارم. شیخ محمد، شیخ منطقه بُرهان لقب قاله مه‌ره (قادر آرام) را به من داد. از ۱۱ سالگی شمشال نواختم، و هرگز این ساز فلزی زرد رنگ را از خودم دور نکرده‌ام.

منبع:

سازها و آيين ها ي موسيقايي در كردستان

به تحقيق جناب آقاي حاجي اميني ميراث فرهنگي كردستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد