استاد فقید شامیرزا مرادی(مروارید اقیانوس ها) در حال نواختن ساز سرنا

 

در مورد این ساز:

سرنا در ایران:

سرنا سازی نه تنها محلی، بلکه قدیمی است. در اشعار شعرای ایران به کرات نام سرنا یا سورنا یا سورنای آمده است. در نواحی بختیاری و دزفول سرنای کوچک معمول است. سرنای محلی معمولا با دهل نواخته می شود.

ریشه لغت سرنا:

سُرنا و کَرنا هر دو به معنی بوق و با لغت "Horn" در انگلیسی از یک ریشه میباشند. در اصل در میان اقوامی که زبان هندواروپائی اولیه را صحبت میکردند این ساز به علت اینکه از شاخ حیوانات ساخته میشد به این اسم نامیده شده. شاهد دیگری که به این ادعا و مشابهت مهر تائید میزند نام ذوالقرنین، به معنی دارنده دو شاخ است. قَرن که مُعَرَّب کَرن است (که در اسم کَرنا مشاهده میشود) به معنی شاخ میباشد. البته سُرنای کنونی به مراتب از بوقهای شاخی اولیه پیشرفته تر است، ولی عضوی از خانواده سازهای بادی یا بوقی به شمار میآید.

رخنه در فرهنگ:

همچنین ضرب المثلی در پارسی برگرفته از این ساز ساخته‌شده‌است که می‌گوید: آدم ناشی، سرنا را از سر گشادش می زنه.

آصفي سورناي asafi surnay يا آصفي زورنا asafi zurna
چنانچه از نامش پيداست ، سازي بوده از خانواده موسيقي بادي زبانه دار ، از رده سورناي يا زرنا .
 

رئوف يكتابيك مي گويد : اين ساز فعلا از ميان رفته . و سپس توضيح مي دهد : چون آصف به معني وزير است و در قديم هر وزيري در دربار خلفاي احتمال داد كه آصفي زورنا يك سورناي زيبا و جواهر نشان و طلاكوبي بوده كه توسط اين نوازندگان به كار مي رفته است .

 

 نظر ديگر اين است كه آصف وزير حضرت سليمان بود و نوازندگان اين ساز او را مراد و مرشد خود مي خواندند ، چنانچه نوازندگان ني حضرت داود يا حضرت سليمان و احتمالا حضرت علي ( ع ) را مرشد مراد خود مي دانند . در لغتنامه دهخدا آمده است : كمال اسماعيل آصف نام خنياگر مشهور ، به زمان داود نبي است ... و ضمنا آصف نام يكي از ابزارهاي موسيقي است . براين اساس شايد بتوان گفت كه چون كمال اسماعيل آصف نوازنده و يا احتمالا اصلاح كننده اين سورناي بوده است ، آن را آصفي زورنا و يا آصفي سورناي ناميده اند . نيز ( سورناي ) .

 

 

برگرفته از

رده‌های صفحه: سازهای بادی